Đèn LED bảng hiệu chớp nháy, chết từng đoạn, sáng không đều: nguyên nhân và cách xử lý

Hệ thống đèn trong bảng hiệu gồm những gì

Để biết lỗi nằm ở đâu, cần hình dung đường đi của điện: ổ điện → công tắc hoặc bộ hẹn giờ → nguồn (biến áp) → dây dẫn → chuỗi LED module hoặc LED dây. Nguồn đổi điện 220V thành 12V hoặc 24V. Các module nối với nhau thành chuỗi, mỗi chuỗi lấy điện từ một đầu. Một lỗi ở bất kỳ mắt xích nào sẽ cho ra một kiểu triệu chứng riêng.

Đèn chớp nháy

• Cả bảng nháy cùng lúc: lỗi ở nguồn hoặc phía trước nguồn. Nguồn bị quá tải (gắn nhiều LED hơn công suất), nguồn kém chất lượng đã lão hóa, hoặc điện vào chập chờn do ổ cắm, công tắc, bộ hẹn giờ lỏng.
• Chỉ một chữ hoặc một đoạn nháy: lỗi ở mối nối hoặc đoạn dây cấp cho chữ đó. Hay gặp nhất là mối nối bị ẩm, ôxy hóa sau mùa mưa.
• Nháy khi trời mưa, hết mưa lại bình thường: gần như chắc chắn là nước vào mối nối hoặc vào nguồn không chống nước.

Thay nguồn là cách xử lý phổ biến nhất khi cả bảng nháy. Nguồn mới nên dư công suất so với tổng tải, lý do được giải thích ở bài đèn LED cho bảng hiệu: phần quyết định tuổi thọ.

Đèn chết từng đoạn

Các module trong một chuỗi được nối nối tiếp về mặt dây dẫn: điện đi từ module đầu qua lần lượt các module sau. Khi một mối nối đứt hoặc ăn mòn, toàn bộ phần phía sau điểm đó tắt, trong khi phần phía trước vẫn sáng. Vì vậy:

• Tìm module cuối cùng còn sáng: điểm hỏng nằm giữa nó và module tắt đầu tiên.
• Nối tắt hoặc thay đoạn đó là chuỗi sáng lại, không cần thay cả bảng.
• Nếu một chữ chỉ tắt một vài module lẻ, còn các module hai bên vẫn sáng, thì là từng module hỏng: thay đúng module đó.

Chữ nổi sáng không đều

Biểu hiện	Nguyên nhân	Cách xử lý
Thấy rõ từng đốm sáng trên mặt chữ	Module đặt quá sát mặt mica, hoặc mica quá trong	Dùng mica trắng sữa, tăng khoảng cách LED với mặt chữ, thêm module
Đầu dòng sáng, cuối dòng tối	Sụt áp trên chuỗi dài, nhất là hệ 12V	Cấp nguồn ở nhiều điểm, dùng dây lớn hơn hoặc chuyển sang 24V
Mỗi chữ một màu trắng khác nhau	Trộn module khác lô, khác nhiệt độ màu khi sửa	Thay đồng bộ cả chữ bằng module cùng loại
Một phần chữ tối dần theo thời gian	Module kém chất lượng xuống cấp sớm	Thay module, chọn loại có nguồn gốc rõ

Khác biệt giữa hệ 12V và 24V, giữa LED module và LED dây được giải thích kỹ ở bài LED bảng hiệu: module hay dây, 12V hay 24V.

Nguồn LED bị nóng có cần thay không?

Nguồn đang chạy thì ấm là bình thường. Đáng lo khi vỏ nguồn nóng đến mức không đặt tay được lâu, có mùi khét, hoặc quạt (với loại có quạt) kêu to. Các nguyên nhân thường gặp: tải gần bằng hoặc vượt công suất nguồn, nguồn đặt trong hộp kín không thoát nhiệt, nguồn kém chất lượng. Nguồn chạy quá nóng lâu ngày sẽ hỏng sớm và kéo theo LED nháy, nên thay bằng nguồn dư công suất và đặt chỗ thoáng.

Chọn công suất nguồn: cộng tổng công suất các module, rồi chọn nguồn lớn hơn tổng đó một khoảng dự phòng, thường khoảng 20–30%. Ví dụ tổng tải 160 W thì dùng nguồn khoảng 200 W, không dùng nguồn 150 W cho "vừa đủ".

Bảng hiệu tốn điện bất thường

• Bộ hẹn giờ hỏng làm bảng sáng cả ban ngày: kiểm lại giờ bật tắt.
• Nguồn kém hiệu suất tự hao điện thành nhiệt: thường đi kèm hiện tượng nguồn rất nóng.
• Rò điện ra khung sắt hoặc vỏ bảng: rất nguy hiểm, cần ngắt điện và gọi thợ kiểm tra ngay, không tự sờ vào khung.

Mức tiêu thụ điện bình thường của một bảng LED tính được bằng công suất nhân số giờ bật; ví dụ cụ thể có trong bài LED bảng hiệu ở trên.

Câu hỏi thường gặp

Có thay LED mà không tháo cả bảng hiệu được không?

Thường được. Chữ nổi sáng mặt có thể tháo riêng mặt mica của chữ hỏng để thay module bên trong; hộp đèn thì mở mặt hộp. Chỉ những bảng làm kín hoàn toàn mới phải tháo xuống.

Bảng hiệu tắt hẳn thì kiểm tra gì trước?

Kiểm từ ngoài vào trong: cầu dao, ổ cắm, công tắc hẹn giờ, rồi mới đến nguồn. Các bước tự kiểm tra an toàn được liệt kê ở bài bảng hiệu tắt đèn: tự chẩn đoán trước khi gọi thợ.

Làm sao để hệ thống LED bền hơn?

Dùng module và nguồn chống nước cho ngoài trời, nguồn dư công suất, mối nối được bọc kín, bật tắt bằng hẹn giờ thay vì để sáng suốt đêm khi không cần. Kiểm tra mối nối và nguồn trong các đợt bảo trì định kỳ, nhất là trước mùa mưa.